கூசான்ரிஷதாயீம்

இரட்டிப்புப் பொல்லாங்குள்ள கூஷ், அல்லது இரண்டு மாகாணங்களின் அதிபதி; யோசுவாவுக்குப் பின்வந்த தலைமுறையில் இஸ்ரவேலை ஒடுக்கிய மெசொப்பொத்தாமியாவின் ராஜா (நியாயாதிபதிகள் 3:8). எகிப்திலிருந்து புறப்படுவதற்கு நீண்ட காலத்திற்கு முன்பே, ஆராம் நகராயீமின் (வேதாகமத்தில், “மெசொப்பொத்தாமியா”) படைகளால் பாலஸ்தீனம் ஒன்றுக்கும் மேற்பட்ட முறை படையெடுக்கப்பட்டது என்பதையும், அவை எழுதப்பட்ட காலத்தில் ஆராம் நகராயீமின் ராஜா கானானில் இன்னும் சூழ்ச்சி செய்துகொண்டிருந்தார் என்பதையும் டெல்-எல்-அமர்னா பலகைகளிலிருந்து நாம் அறிகிறோம். எகிப்தின்மீது (இருபதாம் வம்சத்தைச் சேர்ந்த) மூன்றாம் ராமேசஸின் ஆட்சியில் நடந்த தாக்குதலில் கலந்துகொண்ட நாடுகளில் இதுவும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது, ஆனால் பார்வோனால் வெல்லப்பட்டதாகக் கூறப்படும் பிரபுக்களில் இதன் ராஜா ஒருவராக இல்லாததால், அவர் உண்மையில் எகிப்திற்குள் நுழையவில்லை என்று தோன்றுகிறது. மூன்றாம் ராமேசஸின் ஆட்சியானது இஸ்ரவேலர் கானானைக் கைப்பற்றிய காலத்தோடு ஒத்துப்போவதால், எகிப்திய நினைவுச் சின்னங்கள் கூசான்ரிஷதாயீமினால் இஸ்ரவேலர்கள் ஒடுக்கப்பட்டதைக் குறிப்பிடுகின்றன என்பது சாத்தியமாகிறது. கானான் இன்னும் எகிப்தின் ஒரு மாகாணமாகவே கருதப்பட்டதால், அதைத் தாக்குவது எகிப்தைத் தாக்குவதாகக் கருதப்பட்டிருக்கும்.