Giô-đanh

Nhưng ngoài hai nguồn nước lịch sử này còn có một nguồn thứ ba tên là Hasbany, bắt nguồn từ đáy một thung lũng ở chân phía tây núi Hẹt-môn, cách Tell-el-Kady 12 dặm về phía bắc. Nguồn này hợp vào dòng chính khoảng một dặm phía dưới chỗ giao nhau của Leddan và Banias. Con sông hình thành tại điểm này rộng khoảng 45 foot và chảy trong một lòng sông thấp hơn đồng bằng từ 12 đến 20 foot. Sau đó, sông chảy “với dòng nước xiết và uốn lượn nhiều khúc” qua một đồng bằng lầy lội khoảng 6 dặm rồi đổ vào Hồ Huleh, tức “nước Mê-rôm” (xem mục này).

Trong đoạn dòng chảy này, sông Giô-đanh hạ độ cao khoảng 1.100 foot. Tại Banias, sông cao hơn mực nước biển 1.080 foot. Bắt đầu từ cực nam của Hồ Huleh, nơi gần như ngang với mực nước biển, sông chảy 2 dặm “qua một bãi hoang gồm các cù lao nhỏ và lau sậy”, rồi chảy 9 dặm qua một hẻm núi hẹp như một dòng thác cuộn bọt đổ vào Biển Ga-li-lê (xem mục này).

“Trong toàn bộ thung lũng Giô-đanh từ Hồ Huleh đến Biển Ga-li-lê không có một cư dân định cư nào. Dọc toàn bộ bờ phía đông của con sông và các hồ, từ chân núi Hẹt-môn đến khe núi Hieromax, một vùng đất rất phì nhiêu, dài 30 dặm và rộng 7 hoặc 8 dặm, chỉ có khoảng ba ngôi làng có người ở. Bờ phía tây cũng gần như hoang vu như vậy. Các tàn tích rất nhiều. Cứ mỗi một hoặc hai dặm lại có một di chỉ thị trấn hoặc làng mạc xưa, nay gần như ẩn mình dưới rừng gai góc và tật lê rậm rạp. Những lời Kinh Thánh ở đây gợi lại cho chúng ta một sức thuyết phục đặc biệt: ‘Ta sẽ làm cho các thành các ngươi ra hoang vu, đền thánh các ngươi ra tiêu điều... Ta sẽ làm cho xứ ra hoang vu; các kẻ thù nghịch ở tại đó sẽ lấy làm kinh sợ... Xứ các ngươi sẽ bị hoang vu, và các thành các ngươi bị tiêu điều. Khi đó, xứ sẽ được hưởng những năm sa-bát của nó, bao lâu nó bị hoang vu’ (Lê-vi Ký 26:31-34).”, Dr. Porter’s Handbook.

Từ Biển Ga-li-lê, ở độ sâu 682 foot dưới mực nước Địa Trung Hải, con sông chảy qua một đồng bằng dài, thấp gọi là “miền xung quanh sông Giô-đanh” (Ma-thi-ơ 3:5), và người Ả Rập hiện đại gọi là Ghor, hay “đồng bằng trũng”. Đoạn này chính là sông Giô-đanh trong Kinh Thánh. Chảy giữa “đồng bằng Giô-đanh” có một hẻm núi uốn lượn rộng từ 200 yard đến nửa dặm, và sâu từ 40 đến 150 foot. Qua hẻm núi này, sông Giô-đanh chảy xiết, gồ ghề và khúc khuỷu xuống Biển Chết. Toàn bộ khoảng cách từ cực nam Biển Ga-li-lê đến Biển Chết theo đường thẳng là khoảng 65 dặm, nhưng men theo khúc uốn của dòng sông là khoảng 200 dặm, trong suốt đoạn này sông hạ độ cao 618 foot. Tổng chiều dài của sông Giô-đanh tính từ Banias theo đường thẳng là khoảng 104 dặm, trong suốt đoạn này sông hạ độ cao 2.380 foot.

Có hai nhánh sông phụ đáng kể đổ vào dòng sông giữa Biển Ga-li-lê và Biển Chết, cả hai đều bắt nguồn từ phía đông.