Giô-suê

Đức Giê-hô-va là sự giúp đỡ của người, hoặc Đức Giê-hô-va là Đấng Cứu Rỗi. Con trai của Nun, thuộc chi phái Ép-ra-im, người kế vị Môi-se làm người lãnh đạo Y-sơ-ra-ên. Ông được gọi là Giê-hô-su-a trong Dân-số Ký 13:16 (A.V.), và Jêsus trong Công-vụ các Sứ-đồ 7:45 cùng Hê-bơ-rơ 4:8 (bản R.V. là Joshua).

Ông sinh ra tại Ai-cập, và có lẽ cùng tuổi với Ca-lép, người thường được gắn liền với ông. Ông đã trải qua mọi biến cố trong cuộc Xuất hành, và giữ vị trí chỉ huy đoàn quân Y-sơ-ra-ên trong trận đại chiến chống lại dân A-ma-léc tại Rê-phi-đim (Xuất Ê-díp-tô Ký 17:8-16). Ông trở thành phụ tá hay tôi tớ của Môi-se, và đồng hành cùng người trên một đoạn đường khi Môi-se lên núi Si-na-i để nhận hai bảng đá (Xuất Ê-díp-tô Ký 32:17). Ông cũng là một trong mười hai người được Môi-se sai đi do thám xứ Ca-na-an (Dân-số Ký 13:16, 17), và chỉ có ông cùng Ca-lép đem về lời tường trình khích lệ. Dưới sự hướng dẫn của Đức Chúa Trời, Môi-se trước khi qua đời đã long trọng trao quyền lãnh đạo dân chúng cho Giô-suê một cách công khai với tư cách là người kế vị (Phục-truyền Luật-lệ Ký 31:23). Dân chúng đang đóng trại tại Si-tim khi ông tiếp nhận quyền chỉ huy (Giô-suê 1:1); và sau khi vượt qua sông Giô-đanh, họ đóng trại tại Ghinh-ganh, nơi ông làm phép cắt bì cho dân chúng, giữ lễ Vượt Qua, và được Tướng đạo binh của Đức Giê-hô-va hiện đến phán những lời khích lệ (Giô-suê 1:1-9).

Từ đây bắt đầu các cuộc chiến chinh phục mà Giô-suê đã tiến hành trong nhiều năm, được ghi chép lại trong sách mang tên ông. Sáu dân tộc và ba mươi mốt vị vua đã bị ông chinh phục (Giô-suê 11:18-23; 12:24). Sau khi đã khuất phục dân Ca-na-an, Giô-suê chia đất cho các chi phái; thành Thim-nát-sê-rách trên núi Ép-ra-im được chia cho chính ông làm cơ nghiệp riêng.

Sau khi hoàn tất công việc, ông qua đời ở tuổi một trăm mười, hai mươi lăm năm sau khi vượt qua sông Giô-đanh. Ông được chôn cất tại chính thành Thim-nát-sê-rách của mình (Giô-suê 24); và “ánh sáng của Y-sơ-ra-ên lúc bấy giờ đã tàn lụi.”

Giô-suê được coi là hình bóng về Đấng Christ (Hê-bơ-rơ 4:8) trong những phương diện sau: (1) Cùng mang một tên gọi; (2) Giô-suê dẫn dân chúng vào nhận xứ Hứa, cũng như Đức Chúa Jêsus đem dân Ngài vào xứ Ca-na-an trên trời; và (3) như Giô-suê kế vị Môi-se, Tin Lành cũng nối tiếp Luật pháp.

Tính cách của Giô-suê được Edersheim khắc họa rõ nét như sau: “Sinh ra làm nô lệ ở Ai-cập, ông chắc hẳn đã khoảng bốn mươi tuổi vào thời điểm Xuất hành. Gắn bó với Môi-se, ông đã dẫn dắt Y-sơ-ra-ên trong trận chiến quyết định đầu tiên chống lại A-ma-léc (Xuất Ê-díp-tô Ký 17:9, 13), trong khi Môi-se cầu nguyện bởi đức tin giơ cây ‘gậy’ Đức Chúa Trời ban lên trời. Chắc chắn chính trong dịp đó tên ông đã được đổi từ Ô-sê, ‘sự giúp đỡ’, thành Giê-hô-su-a, ‘Đức Giê-hô-va là sự giúp đỡ’ (Dân-số Ký 13:16). Và cái tên này chính là chìa khóa cho cuộc đời và chức vụ của ông. Cả trong việc đưa dân vào Ca-na-an, trong các cuộc chiến, lẫn khi phân chia đất cho các chi phái, từ việc vượt sông Giô-đanh mầu nhiệm và đánh chiếm Giê-ri-cô cho đến bài diễn từ cuối cùng, ông là hiện thân của danh mới ‘Đức Giê-hô-va là sự giúp đỡ’. Tính cách của ông cũng hoàn toàn tương xứng với sự kêu gọi bên ngoài này. Nó được đánh dấu bởi mục đích duy nhất, sự thẳng thắn và tính quyết đoán... Ông đặt ra mục tiêu trước mắt và kiên định theo đuổi không hề nao núng” (Bible Hist., iii. 103)