Man-tơ

(Công-vụ các Sứ-đồ 27:28), một hòn đảo ở Địa Trung Hải, ngày nay là Malta. Đây là nơi chiếc tàu chở Phao-lô khi làm tù nhân đến La-mã bị đắm. Vũng biển nơi tàu đắm ngày nay mang tên “Vịnh Thánh Phao-lô”, “một cái vũng có bờ thoai thoải.” Vũng này dài khoảng 2 dặm và rộng 1 dặm, và toàn bộ địa hình nơi đây hoàn toàn khớp với mô tả về vụ đắm tàu được ghi lại trong Công-vụ các Sứ-đồ 28. Ban đầu đảo do người Phê-ni-xi khai phá thuộc địa (“người mọi rợ,” Công-vụ các Sứ-đồ 28:2). Đảo rơi vào tay người Hy Lạp (năm 736 TCN), rồi bị người Cạt-ta-giơ chiếm lấy (năm 528 TCN). Vào năm 242 TCN, đảo bị người La-mã chinh phục và do một quan tổng đốc La-mã cai quản vào thời điểm xảy ra vụ đắm tàu (Công-vụ các Sứ-đồ 28:7). Từ năm 1800, khi quân đồn trú Pháp đầu hàng lực lượng Anh, nơi này trở thành vùng đất phụ thuộc của Anh. Hòn đảo dài khoảng 17 dặm, rộng 9 dặm và có chu vi khoảng 60 dặm. Sau ba tháng lưu lại hòn đảo này, trong thời gian đó “những người mọi rợ” đối đãi với họ rất nhân từ, Giu-li-út đã thu xếp cho mình và đoàn người đi trên một chiếc tàu chở lúa mì khác của A-léc-xan-tri đã trú đông tại đảo, để tiếp tục cuộc hành trình đến La-mã (Công-vụ các Sứ-đồ 28:13, 14).