Hê-li

Có nghĩa là sự đi lên; thầy tế lễ thượng phẩm khi hòm bảng chứng còn ở Si-lô (1 Sa-mu-ên 1:3, 9). Ông là người đầu tiên thuộc dòng dõi Y-tha-ma, con trai thứ tư của A-rôn (1 Sử-ký 24:3; so sánh 2 Sa-mu-ên 8:17), giữ chức vụ đó. Chức vụ này duy trì trong gia tộc ông cho đến thời A-bia-tha (1 Các Vua 2:26, 27), người đã bị Sa-lô-môn cách chức và lập Xa-đốc, thuộc gia tộc Ê-lê-a-sa, lên thay thế (35). Ông cũng giữ vai trò quan xét dân sự tại Y-sơ-ra-ên sau khi Sam-sôn qua đời (1 Sa-mu-ên 4:18), và đã xét đoán Y-sơ-ra-ên trong bốn mươi năm.

Các con trai của ông là Hốp-ni và Phi-nê-a có hành vi bại hoại nghiêm trọng, gây nên sự bất bình lớn trong dân chúng (1 Sa-mu-ên 2:27-36). Họ là những kẻ phóng đãng, vô đạo. Ông đã không quở trách các con nghiêm khắc như bổn phận phải làm, và vì thế đã chuốc lấy sự phán xét của Đức Chúa Trời giáng trên nhà mình (1 Sa-mu-ên 2:22-33; 1 Sa-mu-ên 3:18). Dân Y-sơ-ra-ên tuyên chiến với dân Phi-li-tin, đạo quân đang đóng trại tại A-phéc. Trận chiến diễn ra cách Mích-ba một đoạn ngắn đã kết thúc bằng sự thất bại hoàn toàn của Y-sơ-ra-ên. Bốn ngàn người trong số họ đã ngã chết nơi “trận tiền”. Khi ấy họ tìm kiếm sự an toàn bằng cách rước “hòm giao ước của Đức Giê-hô-va” vào giữa họ. Họ đem hòm từ Si-lô đến, có Hốp-ni và Phi-nê-a đi theo. Đây là lần đầu tiên kể từ khi dân Y-sơ-ra-ên định cư tại Ca-na-an mà hòm bảng chứng bị dời khỏi nơi thánh. Dân Phi-li-tin lại dàn trận giao chiến với Y-sơ-ra-ên, và trong trận đánh diễn ra sau đó, “dân Y-sơ-ra-ên bị bại trận, và sự bại trận ấy thật lớn lắm.” Tin tức về tai họa khủng khiếp này nhanh chóng được một sứ giả, người Bên-gia-min từ quân ngũ, đem về Si-lô cách đó khoảng 20 dặm. Tại đó, Hê-li đang ngồi trên ghế bên đường nơi cửa đền thánh, lo âu ngóng chờ tin tức từ chiến trường. Toàn bộ mức độ thảm họa của dân tộc nhanh chóng được báo cho ông: “Dân Y-sơ-ra-ên đã chạy trốn trước mặt dân Phi-li-tin, trong dân sự có sự bại trận lớn; hai con trai ông, là Hốp-ni và Phi-nê-a, đều bị chết, và hòm của Đức Chúa Trời đã bị cướp lấy” (1 Sa-mu-ên 4:12-18). Khi cụ già mắt đã “đờ đẫn” (nghĩa là mắt đứng tròng, như mắt người mù không còn cảm ứng với ánh sáng) vì tuổi cao nghe thấy câu chuyện tang thương này, ông liền ngã ngửa khỏi ngai và qua đời, thọ chín mươi tám tuổi.

Ê-li, tiếng Hê-bơ-rơ eli, nghĩa là “Đức Chúa Trời tôi”, (Ma-thi-ơ 27:46), lời kêu than của Đấng Christ trên thập tự giá. Mác (Ma-thi-ơ 15:34), như thường lệ, ghi lại dạng tiếng A-ram nguyên văn của từ này là Ê-lô-i.