San-chê-ríp

Có nghĩa là “Thần Sin sai phái nhiều anh em”, con trai của Sạt-gôn, người mà ông kế vị ngôi vua A-si-ri (705 TCN), vào năm thứ 23 đời Ê-xê-chia. “Giống như Xẹt-xét của Ba Tư, ông là người yếu đuối và háo danh, hèn nhát khi thất bại, nhưng lại tàn bạo và khoe khoang khi chiến thắng.” Ban đầu, ông tìm cách phá vỡ liên minh hùng mạnh của các vương hầu chống lại mình. Trong số đó có Ê-xê-chia, người đã kết liên minh với Ê-díp-tô chống lại A-si-ri. Vì vậy, ông đã dẫn một đạo quân rất hùng mạnh gồm ít nhất 200.000 người tiến vào Giu-đê, tàn phá khắp nơi, đánh chiếm và hủy diệt nhiều thành (2 Các Vua 18:13-16; so sánh Ê-sai 22, 24, 29, và 2 Sử-ký 32:1-8). Lời ký thuật của chính ông về cuộc xâm lăng này, như được ghi lại trong biên niên sử A-si-ri, như sau: “Bởi vì Ê-xê-chia, vua Giu-đa, không chịu phục tùng ách của ta, ta đã tiến đánh hắn, và bằng sức mạnh vũ khí cùng quyền năng dũng mãnh của ta, ta đã chiếm lấy bốn mươi sáu thành kiên cố có tường lũy của hắn; còn về những thị trấn nhỏ nằm rải rác xung quanh, ta đã chiếm và cướp phá vô số kể. Từ những nơi ấy, ta đã bắt đi 200.156 người, già trẻ, trai gái, cùng với ngựa và la, lừa và lạc đà, bò và chiên, nhiều vô số; còn chính Ê-xê-chia thì ta giam cầm trong thành Giê-ru-sa-lem, kinh đô của hắn, như chim trong lồng, dựng các tháp canh quanh thành để bao vây hắn, và đắp các lũy đất trước các cổng thành để ngăn hắn trốn thoát... Bấy giờ nỗi khiếp sợ trước sức mạnh vũ trang của ta đã giáng trên Ê-xê-chia, và hắn đã sai các quan trưởng cùng các trưởng lão của Giê-ru-sa-lem đến nộp cho ta 30 ta-lâng vàng và 800 ta-lâng bạc, cùng nhiều báu vật khác nhau, một chiến lợi phẩm phong phú và to lớn... Mọi thứ ấy đều được đem đến cho ta tại Ni-ni-ve, trung tâm cai trị của ta.” (So sánh Ê-sai 22:1-13 về mô tả tâm trạng của cư dân Giê-ru-sa-lem trong cuộc khủng hoảng như vậy.)

Ê-xê-chia không cam chịu trở thành một nước chư hầu của A-si-ri. Do đó, ông lập tức tìm kiếm sự trợ giúp từ Ê-díp-tô (2 Các Vua 18:20-24). San-chê-ríp nghe được điều này liền tiến quân lần thứ hai vào Ca-na-an (2 Các Vua 18:17, 37; 19; 2 Sử-ký 32:9-23; Ê-sai 36:2-22. Ê-sai 37:25 nên được dịch là “làm cạn hết mọi nhánh sông Nin của Mát-so,” tức là của Ê-díp-tô, được gọi như vậy từ “Mát-so” hay pháo đài lớn ngang qua eo đất Xuy-ê, nơi bảo vệ xứ khỏi các cuộc xâm lăng từ phía đông). San-chê-ríp sai sứ giả đến cố thuyết phục Ê-xê-chia đầu hàng, nhưng vô ích. Kế đó ông gửi một bức thư đe dọa (2 Các Vua 19:10-14), mà Ê-xê-chia đã đem vào đền thờ trải ra trước mặt Đức Giê-hô-va. Ê-sai lại đem một thông điệp khích lệ đến cho vị vua tin kính (2 Các Vua 19:20-34). “Chính đêm đó” thiên sứ của Đức Giê-hô-va đã đi ra và đánh vào trại quân A-si-ri. Sáng hôm sau, “kìa, thảy đều là những thây chết.” Đạo quân A-si-ri đã bị tiêu diệt hoàn toàn.

Đúng như dự đoán, đại họa này không hề được nhắc đến trong biên niên sử của A-si-ri.

Dù San-chê-ríp sống thêm khoảng hai mươi năm sau thảm họa này, ông không bao giờ lặp lại nỗ lực đánh chiếm Giê-ru-sa-lem nữa. Ông bị hai người con trai của mình (A-đơ-ram-mê-léc và Sa-rết-se) sát hại, và một người con trai khác là Ê-sạt-ha-đôn lên kế vị (681 TCN), sau hai mươi bốn năm trị vì.